|
||||||
 |
1939-1945: de Tweede WereldoorlogDe Tweede Wereldoorlog was het grootste militaire conflict uit de menselijke geschiedenis, waarbij ruim 50 miljoen mensen om het leven kwamen. Die oorlog was het werk van een borreltafelstrateeg, die ongelukkigerwijze beschikte over het beste leger ter wereld. Duitsland is zo ver gekomen omdat Hitler een opportunistische gokker met megalomane plannen was. Bevrijding en wederopbouwBelgië wordt na de bevrijding verscheurd door de koningskwestie. Koning Leopold III kan niet in functie naar zijn land terugkeren en wordt vervangen door zijn broer prins Karel als regent.Een Doorbraak in de Nederlandse politiek mislukt en de vooroorlogse zuilen richten zich weer op. Teleurgesteld doet koningin Wilhelmina troonsafstand ten behoeve van haar dochter Juliana. De verwoestingen van de oorlog alsmede het stilvallen van de woningbouw tijdens de bezetting zorgen voor een enorme woningnood. Ruimbehuisden worden met noodmaatregelen gedwongen tot onderverhuur aan daklozen. In de bevrijde landen worden vele uitgestelde huwelijken gesloten. Er ontstaat een geboortegolf. Koude oorlog1948: Uitrol van het MarshallplanHet Marshallplan was een omvangrijk materieel hulpplan, dat op initiatief van de toenmalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken George C. Marshall drie jaar na de Tweede Wereldoorlog in werking trad.Dit European Recovery Program was gericht op de economische wederopbouw van de door de oorlog getroffen landen in Europa. Een belangrijke drijfveer van deze hulp was het vormen van een sterke buffer tegen de expansie van het communisme vanuit de Sovjet-Unie van Stalin. De betrekkingen tussen de VS en de Sovjet-Unie waren namelijk in snel tempo verslechterd en hadden geleid tot de "Trumandoctrine". Het Marshallplan is dus vooral ook een propagandamiddel geweest. Marshall deed het voorstel officieel op 5 juni 1947 in een toespraak aan de Harvard-universiteit in Cambridge, Massachusetts. Hij stelde daarbij de voorwaarde dat de deelnemende landen met een gemeenschappelijk Europees plan zouden komen. Eind juni organiseerde de Britse minister van Buitenlandse Zaken Bevin in Parijs een drie-mogendhedenconferentie. De Russische minister Molotov verzette zich tegen het Marshall-plan dat hij beschouwde als een 'bedreiging voor de soevereiniteit van de kleine Europese landen.' Op een conferentie in Parijs, die in juli 1947 plaatsvond, waren zestien Europese landen vertegenwoordigd om het plan te bespreken. Spanje (dat onder Franco formeel neutraal was gebleven) en de Sovjet-Unie waren niet uitgenodigd. Diverse Oost-Europese landen die ook voor hulp en deelname in aanmerking kwamen namen op last van Stalin niet deel aan de conferentie. De West-Europese landen stelden in september 1947 samen een economisch herstelplan op dat vervolgens aan de Amerikaanse senaat werd overhandigd. De hulp bestond tussen 1948 en 1952 concreet uit geld, goederen, grondstoffen en levensmiddelen voor een totaalwaarde van 12,4 miljard dollar vanuit de Verenigde Staten. 1,5 miljard daarvan kwam ten goede aan het verwoeste Duitsland, waardoor dit land de oude, waardeloos geworden Reichsmark op 20/21 juli 1948 kon vervangen door de Duitse mark en de lege winkelschappen weer gevuld konden worden. Ook de andere landen die profiteerden van de Marshallhulp kregen hierdoor een belangrijke impuls voor de opbouw van hun industrieën en energievoorziening. - van de hulp was een lening, 80% was gift. Ten onrechte wordt vaak gedacht dat de economische opleving in West–Europa, die al snel na de 2e wereldoorlog ontstond, grotendeels is toe te schrijven aan de Marshallhulp. Wel maakte de hulp voor veel mensen het verschil tussen leven of dood. Eind 1947, dus voor de uitvoering van het Marshallplan, was de Britse en de Franse productie alweer op het vooroorlogse niveau. Nederland, Italië en België volgden eind 1948. De oorzaken van deze ´boom´ zijn onder andere de talloze nieuwe, vooral Amerikaanse, technieken en productiemethodes waarmee men tijdens de oorlog had kennisgemaakt. Nederland, voorheen een vooral agrarische staat, maakte een snelle inhaalslag en industrialiseerde op ongekende schaal. Wel werden de ERP-landen er door de Marshallhulp toe aangezet hun monetair beleid in dienst te stellen van herstel en uitbreiding van de internationale handel en prijsstabiliteit. Deze ontwikkelingen zijn belangrijk geweest voor de verdere Europese economische ontwikkeling na beëindiging van de Marshallhulp.[1] Voor Nederland dreigde de Marshall-hulp in 1950 voortijdig te eindigen: Toen Amerika in 1950 de Koreaanse Oorlog tegen het communisme begon, vroeg het aan Nederland om troepen te sturen. Toen Nederland dit weigerde, dreigde Amerika de Marshall-hulp op te zeggen. Ook in Frankrijk en Italië werden duidelijke voorwaarden aan de hulp gesteld. In mei 1947 werden de communisten, onder druk, uit de Franse regering gezet. Een maand later kreeg ook de Italiaanse regering een duidelijk anti–communistisch gezicht. 1949: Comecon opgerichtDe Council for Mutual Economical Assistance (de Raad voor wederzijdse economische hulp; afgekort met Comecon, COMECON, CMEA; Russisch: ????? ????????????? ???????????? - ???) was een economisch samenwerkingsverband tussen de Oost-Europese communistische landen, Cuba en Mongolië, onder aanvoering van de voormalige Sovjet-Unie. Het was een reactie van de Sovjet-Unie op het Marshallplan. Comecon moest instaan voor de uitvoering van de financiële steun aan de Oost-Europese landen, ingesteld door de Cominform.De Raad werd opgericht op 25 januari 1949 in Moskou. Tijdens de Koude oorlog speelde de Comecon een belangrijke rol. De ineenstoring van het communisme in Oost-Europa in 1990 en 1991 betekende het einde van de Sovjet-overheersing en tevens van de Comecon. Op 27 juni 1991 werd in Boedapest de Raad officieel opgeheven. Lidstaten van de Comecon Sovjet-Unie Polen Oost-Duitsland Tsjecho-Slowakije Hongarije Roemenië Bulgarije Cuba Mongolië Bijzondere leden: Albanië, nam sinds 1962 niet meer actief deel aan het gezamenlijk overleg (Voormalig) Joegoslavië, nam deel aan een aantal van de commissies binnen de Comecon Noord-Korea en voormalig Noord-Vietnam waren waarnemers. Vietnam werd later volwaardig lid. Comecon begon als de tegenhanger van de Organisatie voor Europese Economische Samenwerking (OEES), de latere Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), van de Westerse landen. Derde wereldDeling van Brits-Indië. Onafhankelijkheid van India en Pakistan. Bij de scheiding valt een miljoen doden. De jaren vijftigNederlandDe wederopbouw vraagt veel van het volk. Door middel van de geleide loonpolitiek worden de loontrekkers tot soberheid gedwongen. De woningnood leidt tot inwoning op grote schaal. In 1958 worden door de bestedingsbeperking de overheidsuitgaven beperkt.De Rooms-rode coalitie houdt het onder "Vadertje" Drees vol tot 1958. De nadruk ligt niet op individuele welvaart, maar op collectieve voorzieningen. Ko Suurhoff komt in 1956 met de AOW, en Frans van Thiel is de eerste minister van Maatschappelijk werk. De positie van de vrouw verbetert door de opheffing in 1956 van de handelingsonbekwaamheid van de gehuwde vrouw. De eerste vrouw in de regering is in 1953 staatssecretaris Anna de Waal van Onderwijs. In 1956 wordt Marga Klompé minister van Maatschappelijk werk. De motorisering komt op gang. Een auto is nog voor weinigen weggelegd, maar de bromfiets en de scooter worden populaire vervoermiddelen. Een nieuwe warmtebron doet haar intrede in de huiskamer: de oliestook. De oliehaard zou schoner zijn dan de kolenkachel, maar niet iedereen vindt deze warmte behaaglijk. Sommigen krijgen er zelfs hoofdpijn van. Coevorden krijgt als eerste gemeente aardgas. Zie ook Nederland in de jaren '50 Watersnood van 1953 BelgiëDe schoolstrijd laait weer op als een coalitie van socialisten en liberalen onder Achille van Acker probeert het onderwijs te seculariseren.InternationaalIn de Verenigde Staten komt de Beweging voor de Burgerrechten van de grond. De rassenscheiding in de zuidelijke staten wordt door het Federaal Hooggerechtshof in 1954 verboden, maar president Eisenhower moet federale troepen sturen om toegang tot blanke scholen voor zwarte kinderen af te dwingen. Leider van de Burgerrechtenbeweging is dominee Martin Luther King. Ook de eerste zwarte student James Meredith gaat voor in de beweging. Maar een belangrijke impuls wordt gegeven door een eenvoudige naaister, Rosa Parks, als zij na een lange werkdag in de bus weigert op te staan voor een blanke passagier. Ze wordt gearresteerd, maar na een lange juridische strijd wordt de segregatie in het openbaar vervoer, alsook in restaurants, bioscopen en andere openbare lokalen, verboden.Joseph McCarthy en zijn heksenjacht op communisten in de VS. Koreaanse Oorlog Koude Oorlog. De Duitse deling is in 1949 definitief geworden. De nieuwe staten worden geïntegreerd in de westelijke resp. de oostelijke wereld. In Oost-Europa wordt elke oppositie uitgeschakeld. In West-Europa bestaan nog machtige communistische partijen in Italië en Frankrijk. In Spanje en Portugal handhaven zich semi-fascistische regimes. wapenwedloop. Er ontstaan twee allianties: NAVO in het westen en Warschaupact in het oosten. Hongaarse Opstand Begin van de ruimtevaart met lancering van de Spoetnik 1 door de USSR. CultuurRock-'n-roll, de eerste echte jeugdcultuur.Prominent in Europa is nog de Franse cultuur. Het chanson, het existentialisme, de romans van Françoise Sagan, de films van de Nouvelle vague, maar ook die van Roger Vadim en Brigitte Bardot. De variété-avonden trekken volle zalen. Conferenciers als Gerard Walden presenteren programma's met b.v. een goochelaar of acrobaat, enkele instrumentalisten en een zanger of zangeres. Bloei van het Jordaanlied, het Limburgse repertoire van de Selvera's en van Eddy Christiani.
|
|||||
